सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
कृतिपत्रिका : 06
समजून घेऊ या : वनस्पतीमधील पोषण, प्राण्यांमधील पोषण, पोषण प्रकार
संदर्भ : ‘: इयत्ता 7 वी प्रकरण 4 सजीवांमधील पोषण
अध्ययन निष्पत्ती : सजीवांतील पोषणाचा प्रकार निरीक्षण व कार्य यांवरून ओळखतात.
लक्षात घेऊ या:
सहजीवी पोषण- दोन किंवा अधिक सजीवांच्या निकट सहसंबंधातून पोषण, संरक्षण, आधार इत्यादी बाबी साध्य होतात. यालाच सहजीवी पोषण म्हणतात. उदा.- दगडफूल – शैवाल व बुरशी एकत्र राहतात.
परपोषी वनस्पती ज्या वनस्पती इतर सजीवांच्या शरीरात किंवा शरीरावर वाढतात व त्यांच्याकडून आपले अन्न मिळवतात त्यांना परजीवी (Parasitic) वनस्पती म्हणतात. उदा – बांडगूळ, अमरवेल
कीटकभक्षी वनस्पती काही वनस्पती कीटकभक्षण करून त्यांच्या शरीरापासून अन्नघटक मिळवतात. या वनस्पती प्रामुख्याने नायट्रोजन संयुगांचा अभाव असणाऱ्या जमिनीत किंवा पाण्यात वाढतात. उदा- ड्रॉसेरा बर्मानी, घटपर्णी, व्हीनस फ्लायट्रॅप
मृतोपजीवी वनस्पती- सजीवांच्या कुजलेल्या मृत अवशेषांवर अवलंबून असणाऱ्या वनस्पतींना मृतोपजीवी वनस्पती असे म्हणतात. उदा- काही बुरशी व भूछत्रे
प्राण्यांमधील पोषण –
ब) मृतोपजीवी पोषण काही कीटक, एकपेशीय सूक्ष्मजीव हे मृत शरीरातील किंवा आजूबाजूच्या वातावरणातील द्रवरूप सेंद्रीय पदार्थांचे शोषण करून त्यांचा अन्न म्हणून वापर करतात. यालाच ‘मृतोपजीवी पोषण’ असे म्हणतात. उदा- कोळी, मुंग्या,
क) परजीवी पोषण काही प्राणी हे इतर सजीवांवर अन्नासाठी अवलंबून असतात. ते त्यांच्याकडूनच अन्न प्राप्त करतात. यालाच प्राण्यांचे परजीवी पोषण असे म्हणतात. i) बाह्यपरजीवी पोषण इतर प्राण्यांच्या शरीराच्या पृष्ठभागावर राहून त्यांचे रक्त शोषून त्याद्वारे अन्न प्राप्त करण्याच्या पद्धतीला बाह्यपरजीवी पोषण असे म्हणतात. जसे- उवा, गोचीड, ढेकूण.
ii) अंतःपरजीवी पोषण – प्राण्यांच्या शरीराच्या आतमध्ये राहून रक्ताद्वारे अन्नाचे अथवा प्रत्यक्ष अन्नाचे शोषण करतात. या पद्धतीला अंतःपरजीवी पोषण असे म्हणतात. उदा. पट्टकृमी, गोलकृमी
सराव करू या :
1. ओळखा पाहू मी कोण आणि माझा समावेश कोणत्या पोषण प्रकारात कराल? i) मी तुमच्या लहान आतड्यामध्ये राहतो आणि प्रत्यक्ष अन्नाचे शोषण करतो.
………………………………………………………………………
• थोडे आठवूया !
1) नद्यांचे पाणी वाहत जाऊन शेवटी कोठे मिळते?
2) समुद्रात ज्वालामुखी होत असतील का?
3 ) दोन सागरांना जोडणाऱ्या जलाशयाच्या अरुंद भागास – ……………………..म्हणतात.
4) विविधजलरूपांचीनावेसांगा.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
सक्षम बनू या
शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना आपल्या परिसरातील दररोज येणाऱ्या भाजीवाला, दुधवाला, फेरीवाला यांचे निरीक्षण करून खालील मुद्द्यांचा आधार घेऊन लिहायला सांगावे.
१ ) व्यक्तिचित्रण
२) स्वभाव
३) लकवी
४) जाहिरात करण्याची पद्धत
( याप्रमाणे उपलब्ध साहित्याचा वापर करून विद्यार्थ्यांना चित्राचे निरीक्षण करायला सांगून विविध मुद्द्यांवर लेखन करायला सांगावे. मुलांच्या अनुभव विश्वाशी निगडीत चित्र असावे. शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना प्रश्न विचारून विद्यार्थ्याना बोलते करावे, विचार प्रवृत्त करावे. विविध मुद्द्यांवर आपले विचार लिहण्याचा सराव द्यावा.)
+ सराव करू या – (शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना स्वतः चे मित्र, विविध प्रकारचे व्यावसायिक यांच्या
विषयी विविध बाबींवर लेखनाचा सराव द्यावा.)
+ कल्पक होऊ या
( शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना आपल्या परिसरातील डॉक्टर काका कसे आहेत ? त्यांच्याबद्दल आपले विचार लिहिण्यास सांगावे.) असा प्रश्न करून
Example: Why do men fear the lion? Lion is stronger than any man. That is why men fear the lion.
5. Practice:
Use your imagination to complete the following.
b) …………………That is why the farmer beat the camel.
c) …………………That is why the monkey jumped into the lake.
d)………………… That is why Nu-Jo visited the earth.
6. Extension Activity/ Parallel Activity/ Reinforcement:
Ask Why type questions to your friend/ family.
कृतिपत्रिका : 06
समजून घेऊ या: पदार्थ आपल्या वापरातील- नैसर्गिक पदार्थ व मानवनिर्मित पदार्थ
संदर्भ : इयत्ता सहावी प्रकरण 6- पदार्थ आपल्या वापरातील.
सराव करूया :
प्र.1. खालील पदार्थांचे नैसर्गिक व मानवनिर्मित पदार्थामध्ये वर्गीकरण करा. लाकूड, चप्पल, काच, कापूस, माती, वीटा, दूध, लोह, फळे, प्लॅस्टिक, ऊस, हवा, खड्डू, पाणी, सिमेंट
मानवनिर्मित पदार्थ
नैसर्गिक पदार्थ
प्र. 2. खालील पदार्थापासून कोणकोणत्या मानवनिर्मित वस्तू तयार करता येतील ? i) माती
ii) लाकूड –
प्र. 3. असे का ?
i) वाळूपासून काच तयार करता येते, पण काचेपासून वाळू तयार करता येत नाही.
ii) अजैविक पदार्थाचा अवाजवी वापर करू नये.
प्र. 4. दैनंदिन जीवनातील नैसर्गिक अपरिवर्तनीय बदलांची दोन उदाहरणे लिहा.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
कल्पक होऊ या
सर्वनाम
योग्य तेथे सर्वनाम वापरून खालील परिच्छेद पुन्हा लिहा.
सई एका मोठ्या खोलीमध्ये गेली. तिथे सईला मघाचा बुटका विदूषक आपले पाय वर करून हातांवर चालताना दिसला. सईला फारच राग आला. “खोटारडा!” सई ओरडली.
सराय कोपरा –
1)62, 41, 76, 519- बासष्ट कोटी एकेचाळीस लक्ष शहात्तर हजार पाचशे एकोणवीस
2) 5,68,00,486 …………………………………
3) 99,00,55,999 -…………………………………
4) 10,00,72,010- …………………………………..
5) 62,09,00,216- …………………………………
आव्हानात्मक कोपरा – –
प्रश्न 1 ) खालील संख्या अंकात लिही.
1)सदुसष्ट कोटी एकोणवीस लक्ष पंधरा हजार चारशे सात – 67, 19,15,407
2) आठ कोटी पंचेचाळीस लक्ष बारा हजार सातशे चौतीस –
3) नव्याण्णव कोटी नव्याण्णव लक्ष नव्याण्णव हजार नऊशे नव्याण्णव –
4 ) छार कोटी चार –
5 ) शहात्तर कोटी चौदा लक्ष आठशे –
Flower, Star, Sun, Mango
(Teacher plays sound recorder)
Practice
1) Note down these words in your notebook.
2) Tell the words to your friends.
3) Make a list of some more words from others and practice them many times.
4) Watch videos and practice pronunciation of words.
5) Compare your voice with an online mobile dictionary.
कृतिपत्रिका : 06
समजून घेऊ या : पर्यावरणाचे संतुलन संदर्भ: इयत्ता पाचवी पाठ क्रमांक 4 (पर्यावरणाचे संतुलन)
2. जलचक्राचे निरीक्षण करून त्याचे तुमच्या शब्दात वर्णन करा.
3. अन्नसाखळीतील एक कडी निसटली तर पर्यावरण संतुलन कसे बिघडते ते सांगा.
4. एका बशीमध्ये थोडे पाणी घ्या व ती बशी दोन तास उन्हामध्ये ठेवा. काय घडेल ? तुमचे निरीक्षण वहीमध्ये नोंदवा.
या प्रश्नांची उत्तरे शोधू.
१. कुशल मानवाचे अवशेष कोठे सापडले?
उत्तर- ……………………………………
२. शक्तिमान मानवावे हत्यारे कशी तयार केली?
उत्तर- ……………………………………
३. कोणत्या मानवाचे स्वरयंत्र विकसित झाले होते?
उत्तर- ……………………………………
४. अग्नीचा वापर कोणत्या मानवाने केला?
उत्तर- ……………………………………
५. आनुवंशिकता म्हणजे काय?
उत्तर- ……………………………………
अधिक सराव करू –
१. खाली दिलेल्या तक्त्यात माहिती भर.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
शिक्षकांनी अशाप्रकारचे विनोद मुलांना वाचण्यास द्यावे. विनोद समजला की नाही, यासाठी शिक्षकांनी प्रश्न विचारावेत.
१) हा संवाद कोणामध्ये चालू आहे?
२) रुग्णाला दुसरा दात का बसवायचा आहे ?
३) डॉक्टर रुग्णाचा दात बसवायला का नाही म्हणाले?
+ सक्षम बनू या
शिक्षकांनी वरीलप्रकारचे विविध विनोद मुलांना योग्य चढ उतारासह वाचून दाखवावे .शिक्षकांनी विनोद निवडताना मुलांच्या वयाचा विचार करून निवडावा. वाचलेला विनोद मुलांना समजून सांगावा विनोदी लेखन वाचल्याने आपल्या चेहऱ्यावर हास्याचे भाव येतात.तसेच आपले मनोरंजन होते व आपल्याला आनंद मिळतो. हे विद्यार्थ्याना सांगावे.
+ सराव करू या
१) शिक्षकांनी मुलांचे ३ -४ मुलांचे गट त्यांना इ ४ थी वही च्या पाठ्यपुस्तकातील पान नं. २१
,४५,८१ वरील विनोदी लेखन वाचण्यास द्यावे.
२) शिक्षकांनी खालील प्रकारचे चित्रविनोद मुलांना उपलब्ध करून द्यावेत व त्याचे वाचन
घ्यावे.
३)तुमच्या सोबत घडलेला एखादा विनोदी प्रसंग आठवून सांगा.
कल्पक होऊ या
१) शिक्षकांनी वर्तमानपत्रात येणारी विनोदाची कात्रणे कापून वहीत चिकटवण्यास सांगावे
२) मुलांनी वाचलेले विनोद एकमेकांना सांगण्यास सांगावे
Practice:
✓ Facilitator makes pairs and guides them to conduct the activity with their partners.
✓ Students enact the dialogues.
Extension Activity/ Parallel Activity/ Reinforcement :
✓ Facilitator makes two groups of students and organizes one competition.
✓ Students have to memoriseand enact the dialogues. One who makes less mistakes is the winner
To tell information about ‘Myself”.
कृतिपत्रिका : 06
समजून घेऊया : खाद्यान्न पिके व त्यातील प्रदेशानुसार विविधता
संदर्भ : इयत्ता चौथी, प्रकरण 6, अन्नातील विविधता
प्र. 2)
खाली दिलेल्या
पिकांपासून
घरी बनविल्या जाणाऱ्या दोन पदार्थांची नावे लिहा.
अ) गहू………………
आ)नारळ………………
इ)मका………………
ई) तांदूळ ………………
प्र. 3) डोसा बनवण्यासाठी कोणकोणते पदार्थ लागतात त्यांची नावे लिहा व आईच्या मदतीने घरी डोसा बनवून पहा.
प्र. 4) नकाशाचे निरीक्षण करा व प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
उत्तरे सांगा.
१) शहाजीराजांच्या जहागिरीचे गाव कोणते होते
२) शिवनेरी किल्ल्याचे किल्लेदार कोण होते?
३) शिवराय मावळ्यांच्या मुलांबरोबर कोणते खेळ खेळत असत ?
४) शहाजीराजांनी निजामशाहीचा त्याग का केला?
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
सक्षम बनू या..
पाठ्यपुस्तकातील अथवा इतर साहित्यातील पठित किंवा अपठित उतारा वाचनास देऊन त्यामधील ज्ञात शब्दांना पर्यायी शब्द शोधून त्याची नोंद वहीत करण्यास सांगावी.
उदा. आकाश अंबर, नभ, गगन
• एकाच अर्थाचे अनेक शब्द म्हणजेच समानार्थी शब्द साखळी बनविण्याचा खेळ गटागटातून घ्यावा.
उदा. सूर्य – दिनकर, भास्कर, रवि, अरुण
पाठ्यपुस्तकातील अथवा इतर साहित्यातील पठित किंवा अपठित उतारा वाचनास देऊन परस्पर विरोधी अर्थ असणारे ज्ञात शब्द शोधून त्याची नोंद वहीत करण्यास सांगावी.
उदा. वर X खाली, सकाळ X संध्याकाळ, मोठा X लहान….
+ सराव करू या..
• विद्यार्थ्यांचे गट बनवून समान अर्थाचे व विरुद्ध अर्थाचे शब्द शोध घेण्याचा खेळ घेण्यात यावा.
• विद्यार्थ्यांना मराठी भाषेव्यतिरिक्त इतर भाषेतील जसे हिंदी व इंग्रजी भाषेतील समानअर्थाचे व विरुद्ध अर्थाचे शब्द सुचवून त्यांची नोंद वहीत करण्यास सांगावी.
उदा. लेखणी पेन, कलम सदरा शर्ट, कमीज
कल्पक होऊ या..
. मराठी भाषेव्यतिरिक्त इतर भाषेतून मराठीत आलेल्या शब्दांचा शोध घेऊन त्यांची यादी बनविण्यास सांगावी.
उदा. दुनिया हा हिंदी भाषेतून आलेला शब्द मराठी भाषेत रुळला आहे. याप्रमाणे इतरही भाषेतून आलेल्या शब्दांचा शोध घेण्यास विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहित करावे.
विद्यार्थ्यांना दररोजच्या वापरातील शब्दांसाठी समानार्थी शब्द शोधण्यास सांगावे व आवश्यक तेथे मार्गदर्शन करावे.
उदा. रस्ता – मार्ग, वाट
करून बघ
एका खेळाच्या मैदानावर ५८५ मुली रांगेत उभ्या होत्या. त्यातील १२२ मुलींनी लाल व २०३ मुलीनी पांढऱ्या रंगाचे कपडे घातले होते. उर्वरित मुलीनी पिवळ्या रंगाचे कपडे घातले आहेत. तर पिवळे कपडे घालणाऱ्या मुलींची संख्या किती ?
1] I am a fresh green cabbage.
2] I am a juicy crunchy carrot
3] I am a big red tomato.
4] I am a green leafy vegetable.
5] I am a white rabbit
.6] I am a super duper clever fox.
कृतीपत्रिका : 06
समजून घेऊ या: प्राण्यांची निवाऱ्याची गरज व स्वतःसाठी निवारा तयार करणारे प्राणी.
संदर्भ : इ. 3री, पाठ 3 निवारा आपला आपला
सराव करू या :
1. माणसाला निवाऱ्याची गरज का आहे ?
2. पक्षी घरटे तयार करण्यासाठी कोणकोणत्या वस्तूंचा वापर करतात ?
3. पुढील चित्र पहा व हा निवारा कोणाचा आहे ते ओळखा. हा निवारा कशापासून तयार केला असेल ते लिहा.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
४) शेवटचा रकाना रिकामा का आहे, मग गोष्टीच्या शेवटी काय घडले असेल विचार कर आणि सुरूवातीपासून शेवटपर्यंत गोष्ट सांग.
५) गोष्टीचा शेवट अजून काही वेगळा होऊ शकतो का याची मित्रांबरोबर चर्चा कर. अशाप्रकारे विविध प्रश्न विचारून शिक्षकमुलांकडून चित्रकथेचे वाचन करून घेतील.
> सराव करू या
१ ) शिक्षक विद्यार्थ्यांना मराठीसाहित्य पेटीतील विविध चित्रकथा गटात / वैयक्तिक वाचनास देऊन मुलांकडून चित्रकथेचे वाचन करून घेतील.
२) चित्रकथेत येणारे नवे शब्द फळ्यावर लिहून त्यांचे वाचन करून घेतील.
३) चित्रकथेचा शेवट अजून वेगळा होऊ शकतो का? यावर चर्चा घेतील.
> कल्पक होऊ या.
विद्यार्थ्यांनी पुढील कृती कराव्यात.
१) तुम्हाला आवडलेल्या चित्रकथेचे सादरीकरण करा…
२) विविध माध्यमांतून उपलब्ध होणा-या चित्रकथांचा संग्रह करा.
Day:-6
1. Title:- Let’s learn new things.
2. Learning Outcome(s)/Competency Statement(s): Makes simple enquiries and polite requests and communicate their personal needs and feelings..
3. Learning Activity/Experience:
Classroom conversation: – listen, repeat, learn and use.
Practice:
Do pair work and practice question and answers.
Extension Activity/ Parallel Activity/ Reinforcement:
Use the following objects and practise the above sentence in pairs.
कृतिपत्रिका : ०६ परिसरातील उद्योग
समजून घेऊ या परिसरातील उद्योगांची ओळख.
संदर्भ : इयत्ता दुसरीच्या ‘खेळू, करू, शिकू’या पाठ्यपुस्तकातील पृ.क्र. ३३, ३४ अध्ययन निष्पत्ती: परिसरातील लघु उद्योगाची माहिती सांगतो. लक्षात घेऊ या :
अन्न, वस्त्र आणि निवारा या आपल्या गरजा आहेत. यासोबतच आपल्याला कपडे लागतात, दूध लागते, मार्गदर्शन करण्यासाठी शिक्षक ही हवे असतात. आपल्या विविध गरजा पुरवण्यासाठी वेगवेगळे लोक काम करतात. आपल्या परिसरात लोक वेगवेगळ्या प्रकारचे कामे करतात.
तुमचे वडील काय काम करतात?
…………………………………………
मोठेपणी तुम्हाला काय व्हायचे आहे?
परिसरातील विविध उद्योग तुम्ही नक्कीच पाहिले असतील.
…………………………………………
हातमाग उद्योग : या उद्योगांमध्ये हाताच्या साह्याने कापड विणले जाते.
वर्तमानपत्र विक्रेता : सर्व प्रकारची वर्तमानपत्रे विकणाऱ्या व्यक्तीला आपण वर्तमानपत्र विक्रेता असे
सराव करूया :
१) तुमच्या परिसरातील उद्योगधंद्यांची नावे लिहा.
…………………………………………
२) तुमच्या गावातील शिवणकाम करणाऱ्या उद्योगाला भेट देऊन त्यासाठी काय काय साहित्य लागते याची माहिती गोळा करा.
…………………………………………
३) तुमच्या सायकलच्या कुलपाची चावी हरवली तर तुम्ही काय कराल ?
…………………………………………
४) माती पासून वेगवेगळी फळे तयार करून त्याला रंग द्या.
…………………………………………
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
सक्षम बनू या..
वर्गात लावलेल्या उपस्थिती पत्रकावर स्वतःचे नाव शोधून विद्यार्थी स्वतःची उपस्थिती नोंदवतील. विद्यार्थी टिक मार्क किंवा गिरगिट करणे, यासारख्या कृती करतील तर ती त्यांना करू देणे. अशा प्रकारच्या कृतीतून लिहिण्यासाठी काही तरी हेतू असतो, हे मुलांना समजेल उपस्थितीपत्रक ही कृती रोज करायची सवय हळूहळू मुलांना लावणे. स्वतःचे नाव ओळखता येईल. निरीक्षण शक्ती वाढेल.
+ चला सराव करूया :
नियमितपणे मुले वर्गात लावलेल्या उपस्थिती पत्रकावर दररोज स्वतःचे नाव शोधण्याचा सराव करतील. विद्यार्थी स्वतःची दैनिक उपस्थिती नोंदवतील.
• कल्पक होऊया (आव्हाने):
काही मुले वर्गातील उपस्थिती पत्रकावर लिहिलेल्या आपल्या नावातील अक्षरापासून शब्द सांगतील.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
1. Ingredients
Four-five medium sized tamarinds.
One cardamom
½ tsp cumin seeds
Two black pepper
Four curries leave
Five garlic cloves vii.
One tsp jiggery powder
Salt-according to taste
Stick for handle
Tell the process or steps of making Tamarind Lollipop’ as follows
i.Use mortar and pestle or traditional stone to smash all the ingredients in the list.
ii. Mix all the smashed ingredients.
iii. Tasty and yummy spicy Tamarind Lollipops are ready.
iv. Make small round balls and use stick to handle
कृतिपत्रिका : 05
समजुन घेऊ या : पोषण- प्रकाश संश्लेषण, वनस्पतीतील वहन व्यवस्था, नायट्रोजन स्थिरीकरण
संदर्भ : इयत्ता सातवी, प्रकरण 4 सजीवांतील पोषण
सराव करू या :
प्रश्न क्र. 1. खालीलपैकी कोणते चार घटक प्रकाश संश्लेषणासाठी आवश्यक आहे ते सांगा कार्बन डायऑक्साइड, ऑक्सिजन, पाणी, माती, नायट्रेट्स, प्रकाश, हरितलवके
उत्तर :- ………………………………………..
प्रश्न क्र. 2. प्रकाश संश्लेषण ही प्रक्रिया पृथ्वीवरील सर्व सजिवांसाठी कशी महत्वाची आहे हे तुमच्या शब्दात सांगा.
उत्तर :- ………………………………………..
प्रश्न क्र. 3. वनस्पतीच्या मुळांचे प्रकाश संश्लेषण व नायट्रोजन स्थिरीकरण या प्रक्रियेमधील महत्त्व पटवून सांगा.
उत्तर :- ………………………………………..
प्रश्न क्र. 4 पुढील सारणी पूर्ण करून नायट्रोजन स्थिरीकरण या प्रक्रियेमधील सूक्ष्मजीवांचे महत्व स्पष्ट करा.
:- 1) शिवाजी महाराजांना आदिलशाहाबरोबर तह का करावा लागला ?.
2) आदिलाशाहबरोबर तह केल्यामुळे शिवाजी महाराजांना कोणता किल्ला परत करावा लागला..
तोरणा
सिंहगड
पन्हाळा
सिंधुदुर्ग
3) स्वराज्याचा विस्तार होऊ लागताच स्वराज्यावर कोणाचे संकट उभे राहिले ?
घटक:- हवेचा दाब, वारे आणि तापमान
* थोडे आठवूया !
1) खंडांतर्गत भागात तापमान विषम का असते?
2 ) समुद्र किनारी भागात तापमान सम का असते?
3) पृथ्वीवर हवेच्या दाबामुळे अनेक घडामोडी होतात त्यांची कारणे कोणती आहेत?
4)वारे वाहण्यासाठी हवेच्या दाबामध्ये फरक असावा लागतो कारण सांगा.
* पहा बरे जमते का
1) उन्हाळ्यातील मोसमी वारे समुद्राकडून तर हिवाळ्यातील परतीचे मोसमी वारे जमिनीकडून येतात कारण सांगा.
2) हवेच्या दाबावर तापमानाचा कोणता परिणाम होतो?
3 ) समताप रेषा म्हणजे काय?
4) सागरी प्रदेशात किनारी प्रदेशात तापमानात फरक पडण्याचे कारण काय असेल?
* उपक्रम / स्वाध्याय
1) दरीय वारे व पर्वतीय वारे यांची आकृती काढा.
सदर सेतू अभ्यास हा वरील विषयाचा असून खाली दिलेले प्रश्न आपल्या वहीत लिहून त्याची उत्तरे वहीत लिहावीत. व आजच्या दिवसाचा सेतू अभ्यास पूर्ण करावा. हा सेतू अभ्यास पूर्ण करताना आपल्याला काही अडचणी आल्यास आपण आपल्या वर्ग शिक्षक व पालकांची मदत घेऊ शकता.
शिक्षकांनी वरील गोष्टीचे वाचन करून घ्यावे. ( या गोष्टी व्यतिरिक्त विद्यार्थी स्तरानुसार इतर गोष्टींचीही निवड करावी.)
गोष्टीतील प्रसंगावर आधारित विविध प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या गप्पा घ्याव्यात.
कृती-२
रेडिओ,दूरदर्शन,वर्तमानपत्रे, इंटरनेट याविषयी मुलांना कोणती माहिती आहे हे विविध प्रश्नांच्या द्वारे जाणून घ्यावे.
वरील चित्राचा वापर करून चित्राद्वारे गोष्ट तयार करून घ्यावी, तोंडी सराव घ्यावा.
इंटरनेटच्या सहाय्याने गोष्टींचे व्हिडिओ दाखवावे आणि चर्चा घडवून आणावी.
कृती-२ ( खालील प्रश्नांद्वारे विद्यार्थ्यांना बोलते करावे.)
दूरदर्शनवरील कोणता कार्यक्रम तुम्हाला आवडतो ? का?
रेडिओ, दूरदर्शन, वर्तमानपत्रे, इंटरनेट या चारही साधनांमध्ये कोणता फरक आहे?
सराव करू या
(विद्यार्थ्यांचे गट करावेत.वेळेच्या नियोजनानुसार खालील उपक्रम गटात अगर वैयक्तिक घ्यावे.)
कृती- १
अपूर्ण गोष्ट पूर्ण करून घेणे.
(शिक्षकांनी कोणतीही एक अपूर्ण गोष्ट सांगावी.)
3. अपूर्णांकात रुपांतर लिहा.
i) 27 चॉकलेट 6 जणांत समान वाटले, तर प्रत्येकाला किती चॉकलेट मिळतील.
ii) 67 मीटर लांबीच्या दोरीचे 12 तुकडे केले, तर एका तुकड्याची लांबी किती ?
Learning Activity/Experience: –
Write all these words in notebook.
1) Make a column according to parts of speech. e.g., Noun, Pronoun, etc.
2) Write these words in column they belong to.
Words
विषय -विज्ञान
कृतिपत्रिका : 05
समजून घेऊया : पदार्थाच्या अवस्था, उष्णता व अवस्थांतर
: इयत्ता 6 वी पाठ क्रमांक- 5 पदार्थ सभोवतालचे अवस्था आणि गुणधर्म
सराव करू या :
प्र.1 खाली काही पदार्थांची यादी दिलेली आहे.
खोबरेल तेल, स्पिरिट, पाणी, पेट्रोल, नवसागर, अल्कोहोल, कापूर, सोडियम, तूप, डांबर गोळ्या, पोटॅशिअम, आयोडीन,सॅनिटायझर
1) वरीलपैकी कोणते पदार्थ थंडीमध्ये गोठतात?
उत्तर:- …………………………………
2) वरीलपैकी कोणते पदार्थ द्रवरूप आहेत ?
उत्तर:- …………………………………
3) वरीलपैकी कोणते पदार्थ द्रवातून वायू रूपात परावर्तित होताना तुम्ही पाहिले आहे ?
उत्तर:- …………………………………
4) वरीलपैकी कोणते पदार्थ स्थायू रुपातून वायू रूपात परावर्तित होताना तुम्ही पाहिले आहे ?
उत्तर:- …………………………………
प्र 2 सांगा पाहू :
तापमापीमध्ये कोणता पदार्थ वापरतात ?
उत्तर:- …………………………………
अवस्थांतर कशावर अवलंबून असते ?
प्र 3 ओळखा पाहू मी कोण ?
1. मला स्वतःचा आकार नसतो. मला ठराविक आकारमान नसते. मी उपलब्ध असलेली सर्व जागा व्यापतो. ओळखा पाहू मी कोण ?
उत्तर:- …………………………………
2. मला स्वतःचा आकार असतो. कसेही ठेवले तरीही आकार कायम राहतो. सपाट पृष्ठभागावर ओतल्यास माझा ढीग तयार होतो. ओळखा पाहू मी कोण ?
उत्तर:- …………………………………
प्र.5 सांगा पाहू.
1) धातू कोठे सापडतात ?
2) दैनंदिन व्यवहारामध्ये आपण वापरत असलेले कोणतेही दोन धातू सांगून त्यांचे उपयोग लिहा.
प्र. 6 असे का ?
1) विजेच्या उपकरणामध्ये / जोडणीमध्ये तांच्याची तार वापरतात
2) स्वयंपाकाच्या तव्याला लाकडी मूठ लावतात.
3) तंबोऱ्यामध्ये स्टीलच्या तारेएवजी रबर वापरले तर काय होईल ?
कृती / प्रात्यक्षिक :
तुमच्या पालकांच्या मदतीने खालील कृती करून पहा. एका वाटीमध्ये मेणाचे तुकडे घेऊन ते तुकडे मेणबत्ती किंवा स्पिरीट दिव्यावरती तापवा. मेणाचे अवस्थांतर कशाप्रकारे होते. त्याचे निरीक्षण लिहा.
काही बाबी आठवूया :
१ ) स्थानिक शासन संस्थेचे प्रकार कोणते?
उत्तर:
२) शहरी शासन संस्थेचे प्रकार कोणते पंचायत समिती व नगरपरिषदेची कार्य कोणती आहेत?
उत्तरः
. मदत हवी आहे काय? (QR Code E7GAVI)DIKSHA App.
विचार करूया:
१) ग्रामपंचायतचा कारभार कसा चालतो?
उत्तर:
२) महानगरपालिकाचा कारभार कसा चालतो?
उत्तरः
मूल्यमापन प्रश्न :
१) पुढील अधिकारी व पदाधिकारी यांच्या भूमिकांची वर्णन तुमच्या शब्दात करा.
अ) जिल्हा परिषद अध्यक्ष :
उत्तरः
आ) गट विकास अधिकारी :
उत्तर:
इ) नगराध्यक्ष :
उत्तर:
ई) महापौर :
उत्तर:
